Con cái nổi loạn – phân giải cao gia đình ở đâu?

PV:Một cô gái trẻ tung clip thả rông ngực, phát ngôn gây sốc dọn đường vào showbiz đang làm “điên đảo” cộng đồng mạng suốt những ngày qua, ở góc độ một chuyên gia tâm lý, bà nhìn nhận sự việc này như thế nào? TS Lệ Hằng: Trong quá trình phát triển trưởng thành để làm Người, trẻ con và ngay cả người lớn đều phải trải qua những thời đoạn khủng hoảng tâm lý, và dĩ nhiên khi càng trẻ, sự khủng hoảng dễ dẫn đến những nổi loạn do chưa đủ sự chín chắn về nhận thức để kìm nén bản thân trước thôi thúc đầy cám dỗ của dục vọng thân thể. Khát khao trình bày mình để lôi cuốn mạnh mẽ sự để ý của cộng đồng là một mô tả dục vọng như vậy. TS Nguyễn Lệ Hằng. Khoan bàn tới hiện tượng này ở góc cạnh đạo đức, xét ở giác độ tâm lý, tôi cho rằng đây là một hành vi tâm lý bất thường, nếu không nói là một hiện tượng tâm bệnh lý cho dù nó được tính tình một cách tỉnh táo. Việc chủ động tung ra nhiều clip liên tiếp như cố tình nhận về mình sự lên án của cộng đồng là một hành động tự gây khoái cảm thương tổn mình. Có nhẽ, dù là một kịch bản với bất cứ mục đích gì, cô gái này cũng chưa thấy hết được những hậu quả mà cô có thể phải trả giá trong mai sau. Những clip được tung lên trên Internet, tuy là thế giới ảo nhưng những tác động gây ra cho con người không ảo tí nào. Hai luồng quan điểm cổ súy hay ném đá đều không thật sự thỏa đáng trong việc nhận xét về hiện tượng này. Theo tôi, hiện tượng này nên được phân tách dưới giác độ thông cảm, nhân văn hơn. Khi chúng ta biết rằng cô gái thuộc đời 9x, những hành động của cô có thể phản chiếu một cách miêu tả trong phút chốc thể không tiêu biểu của con người ví như hình ảnh một đứa trẻ đang vẫy vùng hỗn loạn trong biển minh mông của quá trình trưởng thành hoàn toàn vô định. PV:Thưa bà, có nên đánh giá hành động cô gái sẵn sàng phô bày cơ thể - mà ở đây là bộ ngực của mình trước bàn dân trần gian ở khía cạnh đạo đức? Điều này có ảnh hưởng tới giá trị của một người con gái? TS Lệ Hằng:Thực ra tôi luôn luôn nhìn những vấn đề này ở giác độ tâm lý nhiều hơn là ở những góc cạnh khác. Khi cảm giác trinh nữ không còn ở một người con gái vào cái lúc cô ấy có thể phơi bày thân xác mình cho cộng đồng thì cũng chính phút giây đó, cô ta đã rời xa khỏi tính Người. Bởi một trong những đặc tính chỉ có và độc nhất trong thế giới loài Người, đó là: tính riêng tây (động vật không có điều này). Sự phân tách này nhòm là một cách tiếp cận của chúng ta - những người đã trưởng thành đối với những người trẻ, không nên gấp quy chụp về đạo đức hoặc phán xét những giá trị theo “khuônlắp truyền hình avgvàng thước ngọc” thỉnh thoảng đầy thành kiến. Sự cảm thông trên nền móng những tri thức khoa học đúng đắn mới có cơ may giúp cô gái trẻ này nhận thức được hành vi của mình là sự bất thường về tâm lý, hành vi tâm lý này cũng phản chiếu một sự gấp gáp trong lối sống muốn là phải được, phải có ngay lập tức, phải biểu đạt ngay lập tức. Ví như việc cô gái này khi gặp được thời cơ diễn đạt mình, đã sẵn sàng làm tất cho dù là tạo ra một màn kịch để bước chân vào thế giới tiêu khiển. Sự suy xét khôn ngoan của lý trí đã hoàn toàn bị dẫn dắt bởi thèm muốn của bản thân. PV: Bà nghĩ sao trước nếu sự thật khoe thân, hay gây sốc là cách để cô ấy biểu lộ đam mê, cá tính, dám sống thật với bản thân của mình? TS Lệ Hằng:Những ký ức liên hệ đến những dục vọng với những bộ phận thân tương ứng gần như đi theo suốt thế cục của con người. Càng trẻ những ký ức ấy càng sâu đậm và ảnh hưởng của nó mạnh mẽ tới mức quy định nhiều tới cách nhìn, lối sống, phẩm cách của con người trong suốt cả cuộc đời. Sự tổn thương kéo dài trong đời sống ý thức lúc trưởng thành ở nhưng trẻ em bị lạm dụng tình dục hoặc bị bạo hành là những minh chứng rất thuyết phục về điều này. Giờ đây, thật đớn đau khi xã hội đương đại phải đối diện với những hiện tượng như của cô gái này: Tự mình tạo ra việc lạm dụng cơ thể của chính mình. Thực tại, những hành vi thất thường về tâm lý liên hệ đến việc biểu hiện dục vọng cá nhân đều trở nên những ẩn ức lặn rất sâu trong não trạng của con người và rất khó khăn để gỡ bỏ nó, ngay cả sau khi nhận thức được vấn đề, cùng nắm mạnh mẽ của bản thân với không ít sự tương trợ của những chuyên gia tâm lý. Một cô gái “xấu” vẫn có nhịp để trở thành một cô gái “tốt” nhưng sẽ vô cùng nguy hiểm nếu mệnh đề trên được đảo ngược trong sự tính nết lạnh lẽo (có thể ở cô gái này) rằng trước khi là cô gái “tốt” ta cứ là cô gái “xấu” đã, còn nhiều thời gian mà, đến khi ta lôi cuốn được nhiều người, ta chuyển đổi cũng không muộn… Có thể cô ấy chưa ý thức được nguy cơ phải đối mặt với rất nhiều di chứng tâm lý khi đã vượt qua thời đoạn nổi loạn và trưởng thành hơn trong cuộc sống. Và cho dù sau này từng lớp dang tay đón nhận những thay đổi tích cực (nếu có từ cô) thì việc cô có vượt qua được chính mình không là điều không thể phỏng đoán. Song có một điều hoàn toàn có thể kiên cố được rằng một thứ bệnh tâm lý sẽ diễn ra. PV:Thưa TS, những sự việc như thế này cảnh báo điều gì trong từng lớp? TS Lệ Hằng:Tôi không dám chắc đằng sau clip của cô gái này là câu chuyện gì, do ai hay tự cô ấy đạo diễn. Song phải khẳng định ngay rằng hành vi tâm lý bất thường này không đại diện chung cho giới trẻ của Việt Nam, nhưng những câu chuyện như thế này cũng không phải là hiếm. Và kiên cố sẽ còn những câu chuyện na ná xảy ra. Nếu chúng ta luôn luôn ở trong một dạng giật thột vì những điều như thế này thì điều đó cũng đồng nghĩa với việc chúng ta đã không hoàn tất trách nhiệm cảnh báo cho thế hệ trẻ. Nếu coi hành vi tâm lý bất thường này là một câu chuyện buồn thì theo tôi nó đề đạt sự thiếu liên tiếp bồi đắp về việc xây dựng một văn hóa nền phổ biến, một hệ thống giáo dục còn quá nhiều vấn đề, và giáo dục gia đình thì mờ nhạt. Để khắc phục những hành vi tâm lý thất thường của trẻ mỏ trong quá trình phát triển trưởng thành, tôi ưu tiện chọn giải pháp về giáo dục gia đình. Bởi trong 20 năm đầu tiên của đời người, đời sống tâm lý phát triển của trẻ chịu ảnh hưởng mạnh mẽ nhất từ gia đình. Vậy, vị trí của những người làm cha, làm mẹ là ở đâu trong câu chuyện này? Hãy lắng nghe con để hiểu con hơn, hãy học kĩ năng làm cha làm mẹ theo từng độ tuổi của con một cách trang nghiêm. Hãy tỉnh ngủ, yêu con trước những cám dỗ từ hệ thống Internet đang len lén lẻn vào ngôi nhà của bạn. Theo tôi, việc nương theo con rồi mới uốn nắn là một kỹ thuật sư phạm có thể làm hài hòa được việc bảo toàn cá tính của con với những định hướng giá trị sống mà bạn muốn con mình nhận thức được. PV: Cảm ơn TS Lệ Hằng, chúc bà nối giữ được niềm say mê về giáo dục! Minh Tâm(thực hiện)