Quan hệ và tận hưởng tham nhũng.

Cùng với việc thị trường được mở cửa nhiều hơn, tầm quan yếu của mối quan hệ đó có thể giảm bớt, nhưng vẫn là một phần cần yếu cho hoạt động kinh dinh ở Trung Quốc cũng như một số nơi khác

Gần đây, các nhà lãnh đạo mới Trung Quốc đã sa thải người có chức vụ cao nhất kể từ khi họ lên cầm quyền: ông Jiang Jiemin, người đứng đầu Ủy ban Quản lý và Giám sát Tài sản nhà nước (SASAC) - tương đương cấp bộ trưởng.

Thành thử, cải thiện hiệu quả của pháp luật và dẹp bỏ tham nhũng dường như được đề cao trong chương trình nghị sự của chính phủ mới. Gia đình trị và việc thuê người nhà thuộc không phải chưa từng thấy ở các công ty tại phương Tây. Bài rà soát thực tiễn đối với sức mạnh của luật pháp giờ không phải là việc xét xử ông Bạc Hy Lai, mà có lẽ là khi một công dân thường nhật muốn thực thi pháp luật chống một quan chức cấp cao tham nhũng.

Một vấn đề quan trọng là cho đến nay Trung Quốc vẫn chưa có một hệ thống Tư pháp độc lập. Bắc Kinh vừa ra quy định cấm dùng tiền công để mua bánh Trung thu trang trí bằng đá quý hoặc vàng, như một gắng chống tham nhũng bằng mối quan hệ.

Đầu mùa hè này, các nhà chức trách Trung Quốc đã tiến hành điều tra Công ty dược GSK có hội sở ở Anh và những công ty dược phương Tây khác như Eli Lilly, Sanofi, Novartis với kết tội đã đút lót thầy thuốc để kê đơn thuốc của hãng. Nếu một vụ kiện như vậy thành công, dù có thể vi phạm lợi ích của đảng cầm quyền, đó mới là dấu chỉ đáng tin cậy cho thấy nuốm chống tham nhũng hiện giờ là thật và hệ thống pháp luật đích thực hiệu quả.

Nhìn lại, với những công ty kinh doanh ở Trung Quốc trong những năm 1990 khi nước này vừa mới mở của thị trường tiêu dùng, có mối quan hệ tốt với chính phủ Trung Quốc sẽ tạo điều kiện kinh dinh trong một môi trường nơi doanh nghiệp quốc gia chi phối. Các tòa án đều là những dụng cụ của chính phủ mà cơ quan điều khiển cao nhất chính là Đảng Cộng sản.

Nhưng, nhiều người vẫn ngờ vực liệu việc thực thi pháp luật chống tham nhũng là một cố nghiêm túc hay chỉ làm cho làm bộ. Khoảng 200 vụ tuyển người như vậy đang bị Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) điều tra, trong đó có việc thuê con gái của Zhang Shugang, một quan chức đầy quyền lực ở Bộ Đường sắt, người cũng đang bị chính quyền Bắc Kinh điều tra tham nhũng.

Dưới núm chống tham nhũng của các lãnh đạo mới ở Trung Quốc, nhiều công ty và quan chức đã bị “ngã ngựa”.

Tình trạng thiếu đồng đẳng là cỗi nguồn của hồ hết khiếu nại trong 1 thập niên qua, kể từ khi Trung Quốc đồng ý để các công ty đa quốc gia tiếp cận thị trường nhiều hơn sau khi nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vào năm 2001. Trong bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Đại Liên, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường trấn an các doanh nghiệp nước ngoài rằng việc điều tra vừa qua nhằm tạo sân chơi đồng đẳng cho họ so với các doanh nghiệp nhà nước.

Mới đây, việc tuyển nhân sự của JP Morgan ở Trung Quốc cũng bị chính phủ Hoa Kỳ điều tra, với kết tội nhà băng này đã cố ý thuê mướn con cái của các quan chức cấp cao Trung Quốc, được gọi là những “hoàng tử, công chúa”, để thiết lập quan hệ mau chóng với các giới chức.